ประเภทของห้องสมุด

ประเภทของห้องสมุด

ห้องสมุดในสมัยปัจจุบันมีหลายประเภท ดังนี้
1 ห้องสมุดโรงเรียน ( School Libraries )
ห้องสมุดโรงเรียน คือ ห้องสมุดที่จัดให้มีขึ้นภายในโรงเรียน ตั้งแต่ระดับชั้น อนุบาล ประถม มัธยม ยังหมายรวมถึงห้องสมุดของโรงเรียนสาธิตของมหาวิทยาลัยและห้องสมุดของโรงเรียนเอกชนด้วย
ขนาดของห้องสมุดโรงเรียนจะเล็กหรือใหญ่โตเพียงใด ขึ้นอยู่กับจำนวนนักเรียนในโรงเรียนและจำนวนหนังสือในห้องสมุด ห้องสมุดควรจัดตั้งอยู่บริเวณศูนย์กลางของนักเรียนและครู เพื่อความสะดวกในการใช้บริการ เช่น อยู่ชั้นล่างสุดของอาคาร อยู่ห่างไกลจากจุดจอแจ เสียงดัง กลิ่นเหม็น เช่น โรงอาหาร สนามกีฬา บันไดขึ้นลง ห้องน้ำห้องส้วม ที่ทิ้งขยะ เป็นต้น
2 ห้องสมุดวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย ( College and University Libraries )
ห้องสมุดวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย คือ ห้องสมุดระดับอุดมศึกษาที่ตั้งอยู่ในวิทยาลัย มหาวิทยาลัยต่างๆ นับได้ว่าเป็นศูนย์ของแหล่งข้อมูลความรู้ที่ใช้ในการศึกษาค้นคว้าด้านการเรียน การสอนและการวิจัยของอาจารย์และนักศึกษา ให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชุม ส่งเสริมทำนุบำรุงศาสนา ศิลปวัฒนธรรม
ปัจจุบันส่วนมากใช้คำว่า สำนักหอสมุด หรือสถาบันวิทยบริการ แทนคำว่า ห้องสมุด
3 ห้องสมุดประชาชน ( Public Libraries )
ห้องสมุดประชาชน คือ ห้องสมุดที่จัดตั้งขึ้นเพื่อให้บริการแก่ประชาชนทั่วไปไม่จำกัดเพศ วัย ศาสนา อาชีพ และระดับความรู้ในชุมชนท้องถิ่นนั้นๆ โดยไม่ได้เรียกค่าตอบแทนใดๆ ไม่ว่าจะเป็นค่าบำรุงห้องสมุด ค่าเช่าหนังสือ ทั้งนี้เพราะถือว่าประชาชนได้เสียภาษีให้แก่รัฐแล้ว
ห้องสมุดประชาชนแห่งแรกของประเทศไทย คือ ห้องสมุดวัดพระเชตุพนฯ หรือวัดโพธิ์ โดยได้สร้างเป็นศาลารายรวม 70 ศาลา เขียนเรื่องชาดกห้าร้อยห้าสิบชาติ ตั้งตำรายาและฤาษีดัดตน ไว้เป็นทาน จึงนับได้ว่าเป็นการเริ่มต้นของห้องสมุด และในสมัยรัชกาลที่ 3 ได้เริ่มจัดให้วัดนี้เป็นแหล่ง เล่าเรียนวิชาความรู้ของคนทั่วๆไปโดยไม่เลือกชั้นบรรดาศักดิ์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้รวบรวมตำราอาชีพต่างๆแล้วจารึกลงบนแผ่นศิลา โดยมีรูปเขียนรูปปั้นประกอบตำรานั้นๆด้วย เรื่องราวที่จารึกไว้อาจแบ่งเป็นหมวดใหญ่ๆ ดังนี้ เรื่องเกี่ยวกับการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ พระพุทธศาสนา ขนบธรรมเนียมประเพณี สุขวิทยาอนามัย ตำรายา วรรณคดี และทำเนียบต่างๆ เช่น ทำเนียบสมณศักดิ์ ทำเนียบ หัวเมืองขึ้นกรุงเทพฯ เป็นต้น
4 ห้องสมุดเฉพาะ ( Special Libraries )
ห้องสมุดเฉพาะ คือ ห้องสมุดที่เก็บรวบรวมสารนิเทศเพื่อตอบสนองความต้องการของบุคคลเฉพาะกลุ่ม จึงต้องจัดบริการสารนิเทศเฉพาะด้าน เฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ห้องสมุดเฉพาะจึงมักจะจัดตั้งอยู่ตามหน่วยงานราชการ องค์การ โรงงาน สมาคม บริษัท ตลอดจนองค์การระหว่างประเทศ เช่น ห้องสมุดของธนาคาร ห้องสมุดกรมวิทยาศาสตร์ ห้องสมุดโรงพยาบาล ฯลฯ
5 ห้องสมุดแห่งชาติ ( National Libraries )
ห้องสมุดแห่งชาติ คือ ห้องสมุดประจำชาติหรือประเทศนั้นๆ มีหน้าที่เก็บรวบรวมวัสดุสารนิเทศทุกชนิด ที่ผลิตขึ้นในประเทศแล้วจัดทำบรรณานุกรมแห่งชาติ (National Bibliography ) ( บรรณานุกรมแห่งชาติ หมายถึง รายชื่อหนังสือและสิ่งพิมพ์ต่างๆที่เขียนขึ้นหรือตีพิมพ์ขึ้นในประเทศนั้นๆ ตั้งแต่แรกเริ่มจนถึงปัจจุบัน เป็นเครื่องมือสำคัญในการศึกษาค้นคว้า เป็นคู่มือจัดหาและคัดเลือกหนังสือ เป็นสถิติการผลิตหนังสือของชาติ) พร้อมทั้งกำหนดเลขมาตรฐานสากลหนังสือ ( ISBN = International Standard Book Number )
ปัจจุบันหอสมุดแห่งชาติมีสาขาอยู่ตามจังหวัดต่างๆ และ เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยจัดไว้ในบริเวณเดียวกันกับพิพิธภัณฑสถานของจังหวัดนั้นๆ โดยหอสมุดแห่งชาติในกรุงเทพมหานครจะเป็นผู้จัดหาหนังสือ ดำเนินการจัดหมวดหมู่ และทำบัตรรายการส่งให้แก่หอสมุดแห่งชาติสาขาในจังหวัดต่างๆทั้งหมด 17 สาขา ดังนี้
1. หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก เชียงใหม่
2. หอสมุดแห่งชาติลำพูน
3. หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี
4. หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก กาญจนบุรี
5. หอสมุดแห่งชาติอินทร์บุรี สิงห์บุรี
6. หอสมุดแห่งชาติชลบุรี
7. หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติ ร.9 นครราชสีมา
8. หอสมุดแห่งชาติประโคนชัย บุรีรัมย์
9. หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม
10. หอสมุดแห่งชาตินครศรีธรรมราช
11. หอสมุดแห่งชาติวัดเจริญสมณกิจ ภูเก็ต
12. หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ตรัง
13. หอสมุดแห่งชาติกาญจนาภิเษก สงขลา
14. หอสมุดแห่งชาติวัดดอนรัก สงขลา
15. หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ สงขลา
16. หอสมุดแห่งชาติ จังหวัดสุพรรณบุรี เฉลิมพระเกียรติ
17. หอสมุดแห่งชาติเขตลาดกระบัง เฉลิมพระเกียรติ
( อำไพวรรณ ทัพเป็นไทย. 2549: 11 )
http://www.kruphuangrat2500.net/index.php?option=com_content&task=view&id=232&Itemid=106